Türkiye karbon piyasasının mevcut durumu

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği, 27 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Piyasa açısından tahsisat arzı, dağıtım yöntemi, satış takvimi ve işlem esasları bu çerçevenin temel başlıklarıdır.

Tahsisat planı ve piyasa işletimine ilişkin düzenlemeler, piyasaya sunulan birimlerin miktarını ve işlem koşullarını belirler. Tesis açısından bu yapı, kullanılabilir tahsisat miktarı ve piyasadan karşılanacak ihtiyaçla birlikte değerlendirilir.

• Ulusal tahsisat planı ve toplam tahsisat arzı
• Birincil piyasada satışa sunulacak tahsisat miktarı
• Ücretsiz tahsisatların dağılımı
• Denkleştirme birimlerinin kullanım oranı
• Piyasa işletim ve gözetim kuralları

Tahsisat arzı, tesislerin uyum ihtiyacı ve piyasa katılımcılarının alım satım kararları fiyat oluşumunun temel girdileridir. Ücretsiz tahsisat miktarı ve birimlerin kullanım koşulları da piyasadan karşılanacak talebi etkiler.

Ücretsiz tahsisat miktarı tesisin satın alması gereken birim sayısını etkiler. Satış takvimi arzın zamanını ve miktarını, birimlerin kullanım koşulları ise uyum için kullanılabilecek ürünleri belirler. Bu değişkenler tesisin net tahsisat ihtiyacı ve alım bütçesiyle birlikte ele alınır.

Bir piyasa kararının maliyet etkisi, kapsadığı dönem ve değiştirdiği miktar üzerinden incelenir. Maliyet senaryosunda emisyon, kullanılabilir tahsisat ve birim fiyatı ayrı girdilerdir.

AB ETS deneyimi, tahsisat arzının, açık artırma yapısının ve sanayi talebinin piyasa üzerindeki etkilerini incelemek için bir karşılaştırma çerçevesi sunar. Piyasalar kapsam, birim türü, dağıtım yöntemi ve işlem koşulları üzerinden karşılaştırılır.

Tesisin tahsisat ihtiyacı, emisyon miktarı ve kullanılabilir birimler üzerinden hesaplanır; üretim verileri ve kapsam bilgisiyle birlikte değerlendirilir. Ücretsiz tahsisatın tesislerdeki uygulamasına ilişkin ayrıntılar TR-ETS rehberinde yer alır.