Karbon piyasası nedir?

Karbon piyasası, belirli bir emisyon miktarını temsil eden birimlerin tahsis edilmesine, satın alınmasına veya satılmasına dayanır. Emisyonlara ekonomik değer verilmesi, azaltım yatırımları için bir teşvik oluşturur. ETS’de toplam emisyon miktarı, sistemin belirlediği üst sınır üzerinden yönetilir.

Piyasanın işleyişini kapsam, emisyon üst sınırı, tahsisat yöntemi, izleme ve doğrulama kuralları ile uyum yükümlülükleri belirler.

Emisyon tahsisatı, bir emisyon ticaret sistemi kapsamında belirli miktarda emisyon yapma hakkını temsil eder. Karbon kredisi ise çoğunlukla bir azaltım veya uzaklaştırma faaliyetinin sonucunda oluşturulur. İki birimin hukuki niteliği, kullanım alanı ve kalite koşulları farklıdır.

• Zorunlu piyasalar, mevzuatla belirlenen kuruluşların uyum yükümlülüğünü yerine getirmesine dayanır.
• Gönüllü piyasalarda kuruluşlar, yasal bir teslim yükümlülüğünden bağımsız olarak kredi satın alabilir.
• Karbon kredilerinin uyum amacıyla kullanımı, ilgili sistemin kabul koşullarına bağlıdır.

Karbon piyasalarında işlem gören birimlerin değeri, kullanıldıkları sistem ve kabul koşullarıyla ilişkilidir. Fiyat karşılaştırmaları birim adı, işlem tarihi, kullanım amacı ve para birimi üzerinden yapılır.

Bir tesisin ETS kapsamındaki uyum yükümlülüğü ile bir kuruluşun gönüllü iklim hedefi farklı satın alma ihtiyaçları doğurur. Uyum amacıyla yapılan alımlarda ilgili sistemin kabul ettiği birim türü esas alınır. Gönüllü alımlarda projenin niteliği, kullanılan standart ve belgelendirilen azaltım veya uzaklaştırma miktarı öne çıkar.

• Sistemi tanıyın: Kapsam ve birimin hukuki niteliği nedir?
• Arzı inceleyin: Birimler açık artırma veya ücretsiz tahsisatla nasıl dağıtılıyor?
• Fiyat verisini inceleyin: Kaynak, tarih, ürün ve para birimi açık mı?
• Tesise dönün: Toplam emisyon yerine karşılanmamış tahsisat ihtiyacı ne kadar?